ประเพณีสงกรานต์ส่งข้าวแช่ชาวมอญ

 

ประเพณีสงกรานต์ส่งข้าวแช่ชาวมอญ

เป็นประเพณีที่สืบเนื่องจากการฉลองเทศกาลสงกรานต์อันเป็นวันขึ้นปีใหม่สมัยโบราณ จึงมีการทำข้าวแช่เฉลิมฉลองเพื่อความเป็นสิริมงคล การทำข้าวแช่ของชาวมอญในสมัยโบราณจะมีขั้นตอนยุ่งยากซับซ้อน เพราะชาวมอญถือว่าข้าวแช่เป็นอาหารศักดิ์สิทธิ์สำหรับการบูชาเทพยาดา การหุงข้าวแช่แบบโบราณจะต้องมีการตำข้าวแช่ ๗ ครั้ง ฝัดข้าว ๗ หน ขัดข้าวให้สะอาด ๗ รอบ คัดเมล็ดข้าวสารนำไปหุงบนเตาไฟบริเวณนอกชายคาบ้านแต่เช้า เมื่อข้าวสุกพอเมล็ดสวย เทใส่กระบุงลงไปผัดเมล็ดข้าวในน้ำเย็นสะอาดจนกว่าเมล็ดข้าวสวยหมดยางข้าวเทใส่ผ้าขาวบางวางลงในกระบุงให้สะเด็ดน้ำ อ่านเพิ่มเติม

ประเพณีการกวนข้าวทิพย์

 

ประเพณีการกวนข้าวทิพย์ การกวนข้าวทิพย์นั้นเป็นพิธีกรรมของศาสนาพราหมณ์ ที่สอดแทรกเข้าปะปนในพิธีกรรมของศาสนาพุทธโดยมีมาตั้งแต่สมัยสุโขทัยและสืบต่อในสมัยกรุงศรีอยุธยาเพื่อถวายถวายแด่พระภิกษุสงฆ์บูชาพระรัตนตรัย และอุทิศส่วนกุศลให้แก่ผู้ตาย โดยอ้างถึงเหตุการณ์ในสมัยพุทธกาลที่นางสุชาดาได้ปรุงข้าวมธุปายาส ถวายพระโคตมพระพุทธเจ้าก่อนที่พระองค์จะตรัสรู้ ถือว่าข้าวข้าวมธุปายาสเป็นของทิพย์ เมื่อได้จัดทำขึ้นจึงเรียกว่าข้าวทิพย์ ประเทศไทยชาวบ้านจะทำในช่วงเทศกาลออกพรรษา อ่านเพิ่มเติม

การทำข้าวแช่ และการกวนกาละแม

 

ภูมิปัญญาท้องถิ่น

นางเพ็ญศรี โตใหญ่

อยู่บ้านเลขที่ 1/4 หมู่ที่ 3 ตำบลสามโคก อำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี 12160

เบอร์โทรศัพท์ 086-554-6313

จุดเด่นของภูมิปัญญาท้องถิ่น

เป็นผู้มีความรู้และประสบการณ์ทางด้านอาหารมอญ และประเพณีวัฒนธรรมของชาวมอญ โดยได้รับเชิญให้เป็นวิทยากรถ่ายทอดความรู้ให้กับนักเรียนโรงเรียนสะแก, นักศึกษาในมหาวิทยาลัย และ กศน. เรื่องอาหารมอญ (การทำข้าวแช่ และการกวนกาละแม) ส่งเสริมการจัดกิจกรรมประเพณีของชาวมอญ และส่งเสริมการท่องเที่ยวในจังหวัดปทุมธานี สืบเนื่องจากข้าวแช่เป็นอาหารพื้นบ้านของชาวมอญ นิยมทำสังเวยเทวดา และถวายพระสงฆ์ในตรุษสงกรานต์ ซึ่งควรอนุรักษ์ไว้สืบต่อไป อ่านเพิ่มเติม

วัดสิงห์

 

วัดสิงห์ ตั้งอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา จังหวัดปทุมธานี เป็นวัดโบราณสถานที่ก่อสร้างในสมัยอยุธยาตอนปลาย เป็นวัดโบราณที่มีความสำคัญของบ้านสามโคก สร้างมาครั้งสมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี มีเรื่องเล่าขานในอดีตบันทึกไว้ในพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา การอพยพมาตั้งถิ่นฐานอาศัยของชาวมอญหลายยุค หลายสมัย บ้านสามโคกวัดสิงห์จึงเป็นศูนย์อพยพหนีของชาวพม่ามาจากชาวมอญ พระจากชาวมอญได้มาจำพรรษาที่วัดสิงห์เป็นวัดคู่บ้านคู่เมืองที่มีมาตั้งแต่ชาวรามัญจะเข้าอพยพมาอยู่ที่บ้านสามโคก อ่านเพิ่มเติม

เตาโอ่งอ่าง

 

เตาโอ่งอ่าง โบราณสถานเตาโอ่งอ่างอยู่ด้านหน้าวัดสิงห์ ซึ่งบริเวณนี้ได้ขุดค้นพบซากเตาเผาโบราณ ที่เรียกว่าโบราณสถานเตาโอ่งอ่าง ซึ่งถือเป็นหลักฐานของการตั้งชุมชนมอญที่อพยพมาจากเมืองเมาะตะมะสมัยแรกในบริเวณนี้ ตั้งแต่สมัยสมเด็จพระนารายณ์ในยุคปลายกรุงศรีอยุธยา ที่เตาโบราณแห่งนี้พบตุ่มสามโคก หม้อ ไห โอ่ง อ่าง ซึ่งมีลักษณะเด่นเป็นภาชนะบรรจุที่ขนาดใหญ่ เนื้อแกร่ง หนา สีแดง ไม่เคลือบผิว ซึ่งผลิตจากเตาแหล่งนี้ เตาสามโคกมีบทบาทหลังจากการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ ๒ ในปี ๒๓๑๐ ต่อเนื่องมาถึงกรุงธนบุรี และกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้น จนถึงสมัยรัชกาลที่ ๕ ชาวรามัญเมืองสามโคกได้เลิกร้างการผลิตไป โดยส่วนใหญ่ย้ายการผลิตไปที่ เกาะเกร็ด เมืองนนทบุรีแทน เหลือเพียงโรงงานปั้นตุ่มสามโคกของนายคำนวณ เป็นคำ ที่ยังอยู่ที่สามโคก โบราณสถานเตาโอ่งอ่าง ตั้งอยู่ที่ หมู่ที่ ๒ ต.สามโคก อำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี ๑๒๑๖๐ เป็นโบราณสถานที่จัดให้เป็นแหล่งเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์ เกี่ยวกับเตาเผาที่ใช้ผลิตเครื่องปั้นดินเผา ในอดีตของชาวมอญที่สามโคก อยู่ในความดูแลของ องค์การบริหารส่วนตำบลสามโคก โทรศัพท์. ๐๒ – ๕๙๗ – ๘๗๖๐

ที่มาขอข้อมูลจาก องค์การบริหารส่วนจังหวัดปทุมธานี

วัดบางนา

 

วัดบางนา ตั้งอยู่ที่ ต.บางโพธิ์เหนือ อ.สามโคก จ.ปทุมธานี เป็นวัดที่เก่าแก่ที่สร้างขึ้นโดยชาวเชื้อสายรามัญเพื่อใช้ประกอบศาสนกิจพิธี ตามประเพณี เป็นวัดที่อยู่ในย่านชุมชน วัดบางนาเริ่มเป็นที่รู้จักของชาวบ้านในสมัยของ หลวงปู่เส็ง จันทรังสี ท่านเป็นอดีตเจ้าอาวาสวัด รูปที่ 1 ถือว่าเป็นพระที่ได้รับสมณศักดิ์รูปแรก เป็นพระภิกษุสงฆ์สายปฏิบัติ ผู้เฒ่าผู้แก่ละแวกนี้จะทราบกันดีว่าหลวงปู่มากด้วยวิชาอาคมเชี่ยวชาญด้านภาษาขอม และเรื่องอักขระเลขยันต์ต่างๆ วัดนี้มีความโดดเด่นในเรื่องของการสักการะบูชา พญาครุฑ ซึ่งจัดสร้างโดย หลวงปู่เส็ง จันทรังสี

การทำนา

 

การทำนา

ที่ตั้ง ตำบลคลองควาย อำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี

ประวัติ การทำนา หมายถึง การปลูกข้าวและการดูแลรักษาต้นข้าวในนา ตั้งแต่ปลูกไปจนถึงเก็บเกี่ยว การปลูกข้าวในแต่ละท้องถิ่นจะแตกต่างกันไปตามสภาพของดินฟ้าอากาศ และสังคมของท้องถิ่นนั้น ๆ ในแหล่งที่ต้องอาศัยน้ำจากฝนเพียงอย่างเดียว ก็ต้องกะระยะเวลาการปลูกข้าวให้เหมาะสมกับช่วงที่มีฝนตกสม่ำเสมอ และเก็บเกี่ยวในช่วงที่ฤดูฝนหมดพอดี

ตักบาตรเอกาสะนิกังคะ

 

ตักบาตรเอกาสะนิกังคะ

ประวัติ

วัฒนธรรมดั้งเดิมที่ยังสืบทอดการตักบาตร คือประเพณีอย่างหนึ่งที่ชาวพุทธปฏิบัติกันมาแต่สมัยพุทธ กาล พระภิกษุจะออกบิณฑบาตเพื่อรับอาหารหรือทานอื่นๆ ตามหมู่บ้านในเวลาเช้า ผู้คนที่ออกมาตักบาตรจะนำของทำทานต่างๆ เช่น ข้าว อาหารแห้ง มาถวายพระ ประเพณีนี้ชาวพุทธถือกันว่าเป็นการสร้างกุศล และถือว่าเป็นการแผ่ส่วนกุศลให้กับญาติผู้ล่วงลับ โดยเชื่อกันว่าอาหารที่ถวายไปนั้นจะส่งถึงญาติผู้ล่วงลับด้วยเช่นกัน ประเพณีพิเศษที่เกิดขึ้นในเทศกาลเข้าพรรษาของทุกปี นั่นคือการถือ "เอกาสะนิกังคะ" แปลว่า ฉันมื้อเดียว คือพระสงฆ์องค์หนึ่งองค์ใดปวารณาว่าจะถือเอกาสะนิกังคะ ก็ให้ทำได้ในระหว่างช่วงเข้าพรรษา พระสงฆ์ที่ถือเอกาจะบิณฑบาตแยกจากพระสงฆ์องค์อื่นๆ โดยเดินบิณฑบาตแบบเข้าบ้าน และออกบิณฑบาตในเวลาเช้ากว่าปกติ เดินรับบาตรที่เชิงบันไดทุกบ้าน ทีละบ้าน บ้านใดไม่ออกมาใส่ พระก็จะยืนรออยู่อย่างนั้น จนเจ้าบ้านจะออกมาใส่ (ถ้าบ้านใดไม่ประสงค์จะใส่บาตรพระเอกาสะนิกังคะ ก็ให้คว่ำขันใส่บาตรไว้หน้าบ้าน) เมื่อเจ้าของบ้านใส่บาตรแล้ว ท่านก็จะเดินไปรับบาตรที่บ้านอื่นต่อไป ถ้าชาวบ้านจะตักบาตรพระสงฆ์ปกติด้วย พระเอกาสะนิกังคะด้วย ก็ไม่ว่ากระไร ชาวบ้านที่ตักบาตรกับพระเอกาสะนิกังคะ จะใส่ทั้งข้าวและกับข้าวรวมกันลงในบาตรทั้งหมด ไม่แยกข้าวและกับข้าวเหมือนพระปกติ เมื่อรับบาตรครบถ้วนตามบ้านที่กำหนด ท่านก็จะเดินกลับวัดไม่รับอาหารเพิ่มอีก วันรุ่งขึ้นก็จะมารับบาตรต่อจากบ้านสุดท้ายของเมื่อวันก่อน ต่อเนื่องไปเช่นนี้จนครบ 7-15 วัน ตามศรัทธาของพระ เมื่อถึงวัดพระจะฉันอาหารจากบาตรนั้นโดยไม่ตักแบ่งออกมาข้างนอก ฉันปนกันทั้งอาหารและข้าว ฉันแยกไม่รวมกับพระปกติ และฉันมือเช้ามื้อเดียว

ข้อมูลจาก https://www.tnews.co.th/region/335577

รูปภาพจาก https://www.tnews.co.th/region/335577